राजधानी टुँडीखेलमा माघे सक्रान्तिको रौनक्ता, पचाँस हजार जनमानसले मैदान भरिए, (फोटो फिचर सहित) ! गायक एल्बी पुन मगरको भाले नभन हाँस्य कमेडी गीत बिमोचन सहित सार्बजनिक ! पाइन छोड्यो तरुल र कन्दमूल, ब्रोइलरकै भरमा माघेसङ्क्रान्ति ! खामाखा खार्चुङ समाजद्वारा मिर्गौला पीडितलाई आर्थिक सहयोग रकम हस्तान्तरण ! गीत संगीतमा अब्बल रुची राख्ने सन्तोष पोख्रेल अब निर्देशन तर्फ लम्किदै ! शिक्षा आयोगले नेपाल सरकारलाई प्रतिवेदन बुझाउँदै ! लोकसेवा आयोगले ठूलो संख्यामा कर्मचारी माग्यो, (सूचनासहित) ! बम्जनको आश्रममा प्रहरीको छापा, आश्रम भित्रै अनुयायीको हत्या हुन सक्ने प्रहरीको दाबी ! अभिनेता प्रदीप खड्कालाई ‘स्टार अफ इयर २०१८ को अवार्डबाट र अभिनेत्री नीता ढुँगानालाई उत्कृष्ट अभिनेत्री अवार्डबाट सम्मान ! वाइडबडी प्रकरणमा नेकपाका नेताहरु किन मौन बस्छन त ? ! बदाम व्यापारबाट मनग्य आम्दानी ! व्यवसाय प्रवद्र्धनका लागि राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकले सहुलियत कर्जा दिने ! भूकम्पपीडितबाट अनुदान फिर्ता ! शनिबार राजधानी टुँडीखेलमा साकेला चाडको रौनक्ता, हजारौं किराँतीहरु एकैसाथ नाँचे ! नेपाल वायु सेवा निगमका महाप्रबन्धक सुगरत्न कंसाकारलाई कालोमोसो दल्ने पक्राउ ! बिरामीलाई दिदै आएको अनुदान उपचार खर्च पाँच लाख पुर्याउने नेकपाका अध्यक्ष दाहालको दाबी ! प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलाई अभिनन्दन ! श्रीमतीमाथि एसिड प्रहार ! अपराध नियन्त्रणका लागि स्कूल–स्कूलमा प्रहरी ! राष्ट्रपतिद्वारा नवनियुक्त प्रधानन्यायाधीश राणालाई शपथ ग्रहण ! बन्दीपुरमा डेढ लाख पर्यटक ! आजबाट निकुञ्ज घुम्न जादा प्लाष्टिकको झोला बोकेर जान रोक ! मिस र मिस्टर शेर्पा अन्तिम प्रतियोगीता सम्पन्न दाबुटी शेर्पा र सोनाम जाम्बु शेर्पा प्रथम उपाधी चुम्न सफल ! टुंडीखेलमा तमु ल्होसारको रौनक्ता, कलाकारहरु बीच घम्साघम्सी यस्तो देखियो माहोवल ! नेपाली प्रतिभा प्रतिष्ठान वेलायतद्वारा विशिष्ट साहित्य साधक एवम् संगीत अनुराँगीलाई सम्मान तथा अभिनन्दन ! शेयर बजारमा केही सुधार, लगानीकर्तामा छायो रौनक्ता ! अपराध रोकथाम सचेतना कार्यक्रम ! गाउँमा सरकार नभेटिएको सांसदको गुनासो ! नेकपा ः अध्यक्षद्वयको प्रतिवेदन पारित ! त्रिशूली महोत्सवमा रु दुई करोड कारोवार ! फिल्म ‘जानी नजानीको‘एउटीलाई मुटुमा घर’ बोलको गीत सार्वजनिक ! बालाजु बाइपासमा टिपरको ठक्करबाट एक जनाको मृत्यु ! खोटाङ साईनो कला केन्द्रको ब्यानर गीत सार्बजनिक ( भिडियो सहित ) ! नेपाल किराँत कुलुङ संघद्वारा शुभकामना अदन प्रदान तथा वृहत साँस्कृतिक कार्यक्रम गरिने ! डिपास इन्टरनेशनलद्वारा अयोजित कार्यक्रममा मंगलबार प्रतियोगीहरुले आफ्नो टयालेन्ट शो देखाए, अन्तिम फाईनल शो पौष १५ गते हुदै ! डिपास  इन्टरनेशलले मिस र मिस्टर शेर्पा २०१८ सौन्दर्य प्रतियोगिता गराउदै ! कलाकार तथा सफल व्यावसायी गोकुल रोक्काद्वारा विद्याललाई सहयोग ! गोकर्णमा आदीबासी किरात समाजद्वारा उधौली पर्व कार्यक्रमको आयोजना, यस्तो देखियो रौनक्ता भिडियो सहित ! गायीका बिनिता राईद्वारा वाल गायक मनिष लिम्बुलाई आर्थिक सहयोग रकम वितरण ( भिडियो सहित) ! ओखलढुङ्गा भिजन आईडल प्रवृती राईको हजारौलाई रुवाउने मार्मिक गीत सार्बजनिक(भिडियो सहित  ) ! महोत्सवमा पर्यटकलाई निम्तो ! छैठौ लोक दोहोरी अवार्ड २०७५ किन भन्यो त बिबादमा ? ! तीन लाख वेभसाइट बन्ध गर्ने मन्त्री बास्कोटोको चेतावनी ! पर्यटक आगमनले व्यवसायीमा जगाएको उत्साहपर्यटक आगमनले व्यवसायीमा जगाएको उत्साह ! नेपाल किरात कुलुङ भवन शिलान्यास,करिब ढेड करोड रुपैया लागत लाग्ने अनुमान् ! गायीका विनिता राई र मनिष लिम्बुको संयुक्त आवाजमा नयाँ गीत रेकर्ड ! प्रवृति राईको स्वरमा दर्शकको मन छुने मार्मिक नयाँ गीत रेकर्ड ! कवि देवेन्द्र खेरेसको दोस्रो कविता संग्रह लोर्कापण ! आदिवासी जनजाति महासंघद्वारा सांस्कृतिक चाडपर्वको विदा कटौती गर्ने सरकारको निर्णय विरुद्ध उत्रने चेतावनी ! बढी भाडा लिने र नियम नमान्ने ट्याक्सी चालकको अनुमतिपत्र निलम्बन गरिने ! ‘मिसेस ब्यूटी क्वीन नेपाल २०१८’ को ’अवार्ड हुदैं । ! चलचित्र प्रेमनाथको छाँयाङ्कन सकियो, प्रारम्भिक सम्पादनको तयारी हुँदै ! अभिनेत्री सिर्जना सुब्बाले कसिन लगन गाँठो, बिवाह मण्डप मोरङको उर्लावारीमा ! किराँत समुदायकै पहिलो महिला पाईलट साहारा राई, सृष्टिले नेपालगञ्जबाट पहिलो उडान सुरु गरिन ! वृहत सास्कृतिक कार्यक्रम हुने,राष्ट्रिय तथा अन्य कलाकारहरुले बेजोड प्रस्तुति दिने तयारी ! निर्मला पन्तको भलात्कारी हत्यारा सार्बजनिक गर्ने माग गर्दै सरकार विरुद्ध नारा जुलुस ! साईनो कला केन्द्रद्वारा ब्यानर गीत रेकर्ड, तीन करोड आम नेपालीहरुको मन छुने पक्का ! डिपास इन्टरनेशलद्वारा मिस र मिस्टर शेर्पा प्रतियोगीता आयोजना गर्ने घोषणा, डिसेम्बर पहिलो साताबाट अडिसनको तयारी ! सोलुखुम्बु लुक्लामा सँगै सुतेका दिदीबहिनी बिहान उठ्दा मृत फेला , घटना रहस्यमय ! स्नेहा आश्रम भवन निर्माण गुरु योजना सार्बजनिक गर्दै इकुले मनाए आफ्नो जन्मत्सव ! साँगीतिक आकाशमा नरेश भुर्तेलको अब्बल पाईला ! पूर्व जनमुक्ति सेना नेपालले सहिदहरुको सम्झनामा १७ औ दिवस मनाईयो ! नेपाल कम्यूनिष्ट पार्टी विप्लवको विशाल जुलुस, निर्मला पन्तको घटनामा सरकारको संलग्नता रहेको प्रकाण्डको भनाई ! ‘सुश्री सम्पत्ति’ को पोस्टर सार्वजनिक ! ‘गरुड पुराण’ माघ ४ मा आउने ! परमिताको ‘दि कर्मा’फिल्मसको प्रदर्शन मिति सर्यो ! ‘दाइलाई कुरा लाइदिनी…’ गीत बजारमा ! ‘गोर्खे’को दोस्रो गीत सार्वजनिक ! तस्बिरमा शृङ्खला खतिवडाको ‘मिस वर्ल्ड’ यात्रा ! साँइलीुको फस्ट लुक पोस्टर र रिलिज मिति एकसाथ सार्वजनिक, पोस्टर यस्तो देखियो । ! सायाबुङ्ले युनिर्भसल सर्टिफिकेट पायो ! चलचित्र ‘जिस्म’को पनि सिक्वेल बन्ने ! ‘ग्याङनम स्टाइल’का गायक नेपाल आउँदै ! सुएलेन भईन् नवौं चाईल्ड आईकन ! पूर्वदेखि पश्चिमसम्म नेपथ्य यात्रा ! छायांकन नसकिदै अष्ट्रेलियामा विक्री भयो ‘जात्रै जात्रा’ ! ‘कान्छी’को भिडियोमा क्युट एलिसा ! हरिवंश आचार्यले आफ्नो ६१ औं जन्मदिन मनाए ! चलचित्र ‘गोपी’को प्रदर्शन माघमा ! ‘प्रेमलीला’मा समावेश गीत रिलिज ! लक्ष्मीले ल्याइन् देउसी भैलो गीत ‘कोही–कोही मान्छे’ ! राष्ट्रसंघीय जनसंख्या कोषले गर्यो ‘मालिका’ को प्रशंसा ! जितु “मुन्द्रेको कमेडी क्लब“ कार्यक्रम मार्फत दर्शकमाझ आउने ! ‘गिनिज बुक रेकर्ड’ को लागि १ सय २६ घण्टा नृत्य गर्ने घोषणा ! चलचित्र ‘विर विक्रम २’ निर्माणको घोषणा ! आयो ‘प्रसाद’को ट्रेलर ! सडकमा नाच्दै सार्वजनिक गरियो ‘बुलबुल’को गीत (भिडियो) ! चलचित्र ‘चौका दाउ’को गीत सार्वजनिक ! समाज सेवामा डबल, गीत संगीत जगतमा अब्बल ः रक गायीका स्वरस्वती लामा ! सात अर्ब राजश्व उठयो ! कुखुराको मूल्य घटयो, कुखुरापालक किसान मर्कामा ! जापानी राजकुमारीद्वारा प्रेमीसँग बिवाहको लागी राजगद्दी त्याग ! चङगा चेटले एक करोड पचास लाख भ्यूज कमायो, त्यो खुशीयालीमा निर्माण टिमले पत्रकार सामु केक काट्यो । ! बस र टिपरको ठक्करबाठ एकको मृत्यु,३३ घाइते ! नेकपाको चियापानमा यस्तो देखियो माहोवल, अध्यक्ष केपी ओली उपस्थित भएनन् । ! ज्योति मत्स्य ह्याचरी कृषि फार्ममा अज्ञात समुहद्वारा बिष हाल्दा, २५ हजार माछाका भुरा र ठूला माछा मरे,करिब ५० लाखको क्षती ! मिस इन्डिया वल्डको उपाधी मञ्जु थापा मगरलाई ! कम उमेरमै बलात्कारको शिकार ! बजारमा माटाका भाँडा ! प्रहरी प्रमुख एसपी डिल्लीराज विष्ट र इन्स्पेक्टर जगदिश भट्टलाई बर्खास्त गरिए ! पूर्वीय नेपाल सोलुखुम्बु महाकुलुङको शिरमा अवस्थित रमणीय बस्ती छेस्काम ! लेक लागेर सबिना कुलुङको मेरा पिकमा मृत्यू ! जय भोले चलचित्र पनि नाफामा उक्लदै ! चाडपर्वको मौकाछोपी यात्रुसँग बढी भाँडा असुल्ने सवारी साधनलाई ट्राफिक प्रहरीद्वारा कार्बाही ! अब बिजली बस राजधानीमा गुड्ने ! लुक्लामा हेलिकप्टर ठोकिदा पंखामा पुग्यो क्षती ! नयनराज पाण्डेको संस्मरणात्मक कृति ‘यार’ पद्मश्री पुरस्कार ! लगभक दशै सक्यो, अझै,राजधानी सुनसान ! नक्कली नोट बनाउने मेसिनसहित पाँच जनालाई पक्राउ ! हिमालय एयरलाइन्सले अब सिधै चिनमा उडान गर्ने अनुमति पायो । ! राष्ट्रपति कार्यलयमा चल्यो टिका, आमा र पुजारीको हातबाट राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले थापिन शुभ आशिरबाद ! काँकडभिट्टाबाट पोखरा जाँदै गरेको ना ५ ख ४३८३ नम्बरको बस दुर्घटना, तीन जनाको मृत्यु ! मिटरमा हिँड्न नमान्ने र यात्रुसगँ बढी भाडा लिने १२८ टयाक्सी चालकलाई कारबाही ! एसपी विष्टको बर्खास्तको तयारी,गृहमा पुग्यो पत्र ! विजया दशमी टीकाको शुभसाइत बिहान ०९ः५१ उत्तम हुने ! प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली द्वारा सर्वसाधारणलाई टीका लगाइदिने कार्यक्रम तयारी पुरा ! युट्युबको सर्भर बुधवार बिहान पुरै विश्वभर ठप्प, धेरैमा छायो चिन्ता, अचनाक कम्पनीले माग्यो माफी ! पल शाह को अभिनय अब हृदय भरी बन्ने भयो ! हिरो जस्तै देखिने दिनेश कोईरालाद्वारा १० करोड भन्दा बढी सम्पत्ति ठगी ! नमूना प्रहरी सङ्गठन बनाएर छाड्ने आई. जि. पी. खनालको प्रतिबद्धता ! मेची महाकाली फेमेली रोधीघरले चलाए बिशेष दशैको टिका, सुरेन्द्र ठकुरी र सुनिता लामाको हातबाट दक्षिणा तथा आर्शिबाद प्रदान ! यो वर्षको लिगलिगे राजा भए नेपाली सेनाका अनिश थापा ! दशैमा निशुल्क बस सेवा सञ्चालन हुदैं ! कृषि मन्त्रालय खारेज गरिदिए हुन्छ ः कृषि मन्त्रि वास्तोला ! प्रधानमन्त्रीद्वारा ‘इमानको इन्द्रेनी’ पुस्तक लोकापर्णन ! मानव अधिकार तथा अपराध नियन्त्रण संगठनद्वारा नुवाकोटमा जनचेतना मुलक कार्यक्रमको आयोजना ! इमेज अवार्डमा प्रियंकाको ग्याल्यामर आइटम शो ! निर्मला पन्त हत्या प्रकरणको प्रतिवेदन सार्वजनिक यस्तो छ प्रतिवेदन !
अपडेट:

शनिबार राजधानी टुँडीखेलमा साकेला चाडको रौनक्ता, हजारौं किराँतीहरु एकैसाथ नाँचे

कलाखबर संवाददाता,२२,पौष,काठमाण्डौं । शनिबार राजधानी काठमाण्डौंमा पूर्वीय नेपालका किराँतीहरुले साकेला चाड मनाएका छन् । प्रदेश नं १ का मुख्य मन्त्रि शेरधन राईको प्रमुख आतिथ्यमा किराँत यायोख्खाले कार्यक्रमको अयोजना गरिएको थियो । औपचरिक कार्यक्रम पछि नाक्छो विधि र मुन्धुम गर्दै साकेला थान तिर अगाडी बढेका थिए । उनको पछि पछि प्रमुख अतिथि,अन्य अतिथि तथा हजारौं किराँतीहरु नाँच्दै अगाडी बढेका थिए । राजधानी टुँडीखेलको मैदानमा पुरै धुलो उडेका थिए ।

परापूर्व कालमा अहिलेको जस्तो कुनै तिथी मितिको विकास भएको थिएन। त्यस बेला जनावर, चराचुरुङी, माछा आदीको व्यवहारको आधार बाट खेती लगाउने ठीक समय पत्ता लगाउने गरिन्थ्यो । तराईमा गर्मी बढ्ने र हिमाल,लेकमा जाडो घट्ने साथै हिउँ पग्लिएर हरियो घाँस(पात उम्रिने भएको हुनाले जनावर, चराचुरुङी तथा माछाहरु तराई बाट हिमाल र लेक अर्थात उँभो यात्रा गर्ने क्रमलाई हेरेर खेती गर्न सुरु गर्ने समय थाहा पाउने गरिन्थ्यो ।

त्यसमा आकाश ढाकेर उडेको कार्याङ कुरुङ चराहरुको जत्थालाई मुख्य संकेतको रुपमा लिने गरिन्थ्यो ।  अहिले पनि गाउँघरमा कर्याङ कुरुङ लेक तिर गएको देख्दा काँक्रा फर्सी रोपे धेरै फल्छ भन्ने मान्यता राखिन्छ । कर्याङ कुरुङ  को जत्था दक्षिण भारत र अफ्रिकाको गर्मी छल्दै बच्चा कोरल्न तिब्बत वा साइबेरियाको घाँसे मैदान सम्म पुग्ने गर्दछन । यसरी जनावर, चरा(चुरुङी, माछा आदी उँभो जाने क्रमलाई उभौली भनिएको हो ।

यसलाई दोङवाङा साकेला नयाँ खेतीपाती लगाउन सुरु गर्ने समयको रुपमा मनाउने गरिन्छ ।
त्यसरी नै ॠतु परिवर्तन पछी हिमालमा हिउँ पर्ने साथै तराईमा न्यानो हुने भएकोले जनावर, चराचुरुङी र माछाहरु फेरि हिमाल र लेक बाट तराईओर्लने अर्थात उँधो तिर झर्ने क्रमलाई उँधौली भनिएको हो । यसलाई दोङदावा साकेला खेती पाती र कामको समय सकिएको अवसरमा हर्ष र उल्लासका साथ चाडको रुपमा मनाउने गरिन्छ ।

                                            चण्डी भन्ने की सकेला ?

किराती समुदायमा यसरी बर्षको दुई चोटी उभौलीरदोङवाङा खेती गर्ने बेलामा उधौलीरदोङदावा र खेती पाती उठाई सकेपछि उल्लासमय उत्सवको रुपमा साकेला मनाउने गरिन्छ । पात्रोको बिकास भईसके पछि बिक्रम संवत पात्रो अनुसार साकेला उभौली दोङवाङा साकेला चाहीँ बैसाख पूर्णिमा अर्थात बुद्ध जयन्तीको दिन देखि मनाउन थालियो भने साकेला उधौली दोङदावा साकेला चाहीँ मंसिर पूर्णिमा देखि मनाउन थालिएको हो ।

यस मध्येमा बैसाख पूर्णिमालाई नेपाली खस भाषामा चण्डी पूर्णिमा भनिएको हो भने साकेला सिलिलाई चण्डी नाच भन्न थालिएको हो । चण्डी भन्ने बित्तिकै हिन्दुहरुकी आराध्य देवी दुर्गालाई जनाउने गर्दछ भने धार्मिक ग्रन्थ चन्डी भएकोले साकेला सँग चण्डीको कुनै सम्बन्ध जोडिएको पाईंदैन । यसबाट स्पष्ट भन्न सकिन्छ की, सकेला र चन्डी फरक(फरक हुन । त्यसैले साकेला सिलीलाई चन्डी नाच भन्नु ठीक होइन ।
                                            उधौलीरउभौली पर्व की चाड र?

अधिकांस नेपाली पात्रोहरुमा उधौली पर्व वा उधौली पर्व भनेर लेख्ने गरिएको देखिन्छ, जुन गलत छ । नेपाली र हिन्दी संस्कृत भाषामा पर्व भन्नाले उत्सव भन्ने  जनाउछ तर कुनै न कुनै नरसंहारको स्मृतिमा मनाइने उत्सवको रुपमा प्रयोग गर्ने गरिन्छ । उदाहरणको लागि दसैं दुर्गा भवानी द्वारा शुम्भ निशुम्भको संहार गरिएको तिथी, होली प्रल्हाद द्वारा होलीकाको बध गरिएको तिथी, कोत पर्व जंग बहादुर राणाले कोतको पाटनगिनीमा मच्याएको हत्याकाण्ड भण्डारखाल पर्व जंगबहादुर राणालाई मार्न तयार गरिएको षड्यन्त्रमा उल्टै उनी द्वारा आफ्नो २३ जना सत्रुहरु काटेको दिन आदी ।

त्यसै गरी महाभारतमा पनि १८ प्रमुख हत्या काण्डहरु छन जसलाई १८ पर्वहरु उल्लेख गरिएको छ । यस् हिसाबले साकेला कुनै हत्या काण्डबाट नभएर ऋतु परिवर्तनको तिथीमा मनाइने उत्सव भएको हुनाले साकेलालाई पर्व भन्नु बिल्कुलै गलत हुने प्रष्ट छ । यसलाई मुख्य चाडको रुपमा स्थापित गर्नु जरुरी छ ।

 

  • New title for a=>html, img=>alt
  • New title for a=>html, img=>alt
  • New title for a=>html, img=>alt
  • New title for a=>html, img=>alt
  • © 2017 Kalakhabar. All Rights Reserved...